Có nhiều bạn không biết cây neem là cây gì, trồng ở đâu, có tác dụng gì? Bài viết này xin giới thiệu rõ về cây neem.
 |
| Cây neem - xoan Ấn Độ |
Cây neem (đọc là “nim”), cùng họ với cây xoan, có tên Việt Nam là cây sầu đâu, xoan sầu đâu, cây sầu đông, xoan ăn gỏi, xoan trắng, “cây xoan chịu hạn” vì nó sống ở miền nhiệt đới, thích hợp với khí hậu khô, nóng, chứ không sống được ở miền lạnh. Vì cây neem được trồng rất nhiều ở Ấn Độ và được người dân Ấn sử dụng nhiều trong chữa bệnh, làm đẹp... nên thường gọi là là “cây neem Ấn Độ” hoặc cây xoan Ấn Độ (tên khoa học: Azadirachta indica)
Trong các ngôn ngữ khác, cây neem Ấn Độ được gọi là: Neem tree (tiếng Anh), Azad Dirakht (tiếng Ba Tư), DogonYaro (tiếng Nigeria), Margosa, Neeb (tiếng Ả Rập), Nimtree, Nimba (tiếng Phạn), Vepu, Vempu, Vepa (Telugu), Bevu Kannada, Veppam (Tamil), ở Đông Phi, cây này được gọi là Mwarobaini (Kiswahili), có nghĩa là cây 40; vì người ta cho rằng cây này có thể dùng làm thuốc trị được 40 bệnh khác nhau.
Đây là một trong hai loài thuộc chi Azadirachta, và sống ở các quốc gia như Bangladesh, Ấn Độ, Myanma, và Pakistan, tại các khu vực nhiệt đới và bán nhiệt đới. Ở Việt Nam, cây neem Ấn Độ được trồng rất nhiều ở các nơi như là Kiên Giang, Châu Đốc và Ninh Thuận.
Tìm hiểu kỹ hơn:
Cây neem trồng ở đâu Việt Nam & thế giới?
Đặc điểm của cây neem
Cây neem lớn nhanh, có thể đạt chiều cao 15–20 m, hiếm khi cao 35–40 m. Đây là cây thường xanh nhưng gặp khi hạn hán thì cây có thể rụng hết lá. Nhánh cây tỏa rộng có tán rậm hơi tròn hoặc ô van và có thể đạt đường kính 15–20 m.
Lá cây neem có màu xanh, vị đắng, hậu ngọt, tính mát, hoa thì ít đắng hơn và thơm. Hàng năm, vào khoảng tháng 10 đến tháng giêng âm lịch, cây sầu đâu bắt đầu thay lá, ra hoa. Người dân thường hái lá sầu đâu để ăn và bán.
 |
| Quả và lá neem |
Tác dụng của cây neem
Lá neem đã được khoa học chứng minh sự hữu hiệu trong việc phòng ngừa và chữa trị bệnh. Từ xa xưa, người Ấn Độ đã coi cây neem là "cây thần dược" vì loài cây này giúp trị rất nhiều bệnh, đặc biệt là bệnh tiểu đường. Rất nhiều người mắc bệnh tiểu đường đã có thể giữ được lượng đường trong máu ổn định nhờ uống trà lá cây này. Người ta còn dùng lá neem để làm thuốc hạ đường huyết, chống viêm, chống ung thư, kháng khuẩn, kháng nấm, chữa sốt rét, chống oxy hóa tế bào và kháng các tác nhân gây đột biến gen hoặc ung thư và có thể trị được các bệnh như là chứng ngứa âm hộ, bệnh ghẻ, viêm gan, viêm dạ dày, trị loét dạ dày, loét ruột, táo bón, đau nhức...
Kế đó, cây neem còn có rất nhiều tác dụng làm đẹp, nó giúp trị các bệnh về da như mụn, trứng cá, lở loét, da nhăn, da khô, vẩy nến, đầu bị gàu,… Quả không hổ danh là “cây thần dược”!
Tìm hiểu thêm:
Tác dụng làm đẹp của cây neem Ấn Độ
Cây neem trong ẩm thực Việt Nam
Lá neem (sầu đâu) là nguyên liệu chính để làm món
gỏi sầu đâu. Lá trụng với nước sôi (hay ngon nhất là trụng với nước cơm sôi, được nấu bằng củi) cho bớt vị đắng. Thịt ba rọi luộc, xắt mỏng. Tôm sú luộc, bỏ vỏ. Khô sặc rằn nướng xé nhỏ. Dưa leo và xoài xanh bằm sợi. Trộn đều tất cả với nước mắm ớt pha chua, ngọt cho vừa khẩu vị. Rắc thêm một ít rau thơm, ngò rí, đậu phộng giã giập, thêm vài lát ớt vào dĩa gỏi cho có màu sắc hấp dẫn.
Cây neem trong văn hóa Việt Nam
Ở Việt Nam, đặc biệt là Nam bộ,
cây neem được gọi là cây sầu đâu hoặc đọc trại là sầu đông.
Trong văn học Việt Nam, nhà văn Nhã Ca là tác giả cuốn tiểu thuyết
Mưa trên cây sầu đông lấy cây sầu đâu, một đặc thụ của Huế, làm bối cảnh cho cuộc tình giữa một người lính Việt Nam Cộng hòa và một cô gái Huế trong Chiến tranh Việt Nam vào cuối thập niên 1960.
Cây sầu đâu cũng xuất hiện trong âm nhạc. Bài hát
Sầu đâu quê ngoại của Cao Nhật Minh được ca sĩ Cẩm Ly thể hiện rất thành công. Còn có bài
Cây sầu đông của Võ Tá Hân, ca khúc
Mưa mùa đông của Minh Vy với câu mở đầu: "Hàng cây sầu đông đang bơ vơ ngoài hiên vắng / Và nước mắt ai, còn đọng lại trên mi / Khi người ra đi, anh như cây sầu đông cô đơn nhớ em"
